Trabzon’da M.Ö. 11 bin yılına ilişkin taş aletler bulundu

Trabzon’da M.Ö. 11 bin yılına ilişkin taş aletler bulundu

Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Kısmı Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi öğretim üyelerinden Dr. Hülya Çalışkan Akgül …

Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Kısmı Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi öğretim üyelerinden Dr. Hülya Çalışkan Akgül ve Doç. Dr. Serkan Demirel’in 2018 yılında başlattığı ‘Trabzon Protohistorik (Kalkolitik ve Tunç çağları) Yüzey Araştırma Projesi’yle değerli bulgular tespit edildi.

Proje kapsamında yürütülen çalışmalarda Trabzon’un Düzköy ilçesi Çayırbağı Mahallesi Koskarlı mevkisinde bulunan bir mağarada, arkeologlarca, farklı boyutlarda 103 modül taş alet bulundu.

Yapılan birinci incelemelerle, ‘kesici’ olarak kullanılan taş aletlerin, milattan evvel 11 bin yıl öncesine ilişkin olduğu belirlendi.

7 ADET ATIK PARÇA KÖKEN TAHLİLİ İÇİN KANADA’YA GÖNDERİLDİ

Obsidyen ve çakmak taşından yapılma aletlerden 7 tanesi, köken tahlili yapılmak üzere Kanada’daki McMaster Üniversitesi’nden Prof. Dr. Tristan Carter’e gönderildi. Elde edilen birinci sonuçlara nazaran, bölgede yaşayan birinci insan kümesinin ‘kesici alet’ olarak kullandığı düşünülen taşlardan 5 adedinin Kapadokya, 2 adedinin Trans Kafkasya (Gürcistan-Ermenistan) kökenli olduğu tespit edildi. Bölgenin bilinen insanlık tarihine dair kıymetli bir keşfe imza atan arkeologlar, Göbeklitepe’ye yakın devirlere tarihlendirilen ‘Koskarlı Mağarası’nda daha fazla bulgu elde edebilmek için hafriyat yapmayı hedefliyor. Bu ortada mağaranın tam yeri ise açıklanmadı.

“TRABZON’DA BU KADAR ERKEN PERİYODA TARİHLENEN BİRİNCİ MAĞARA”

Kalkolitik ve Tunç Çağları Yüzey Araştırma Projesi’yle, Roma devri öncesine ilişkin bulgular aradıklarını belirten KTÜ Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Kısmı Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi öğretim üyesi proje lideri Dr. Hülya Çalışkan Akgül, araştırmada en değerli bulguları 2019 yılında elde ettiklerini söyledi.

Düzköy ilçesinde bir mağarada arkeolojik materyaller bulduklarını anlatan Dr. Hülya Çalışkan Akgül, “2019 yılında birinci sefer Düzköy vadisine giriş yaptık ve vadinin güneyindeki alanlarda bilhassa çalıştık. Burada ‘Koskarlı Mağarası’ olarak isimlendirdiğimiz bir mağarada tespit ettiğimiz taş aletler bizi çok sevindirdi. Zira şimdiye kadar bütün materyalin görülebildiği ve incelenmeye çalışıldığı bu kadar erken periyoda tarihlenen datalara sahip Trabzon’un birinci mağarası oldu” dedi.

“İNSANOĞLUNUN AVCILIK TOPLAYICILIK YAPTIĞI PERİYODA AİT”

Buldukları taşların üzerindeki izlerin tertipli olduğunu ve doğal süreçlerle oluşmasının mümkün olmadığını belirten Dr. Hülya Çalışkan Akgül, mağarada buldukları taş aletlerin ayırt edici özellikleri hakkında şu bilgileri verdi:

“Sözünü ettiğimiz devir, insanoğlunun hala avcı ve toplayıcı olarak yaşadığı, fakat bu mevzuda uzmanlaşmanın sağlandığı bir periyot. Daha incelikli, daha âlâ rötuşlanmış, işlenmiş ve daha küçük taş aletler yapmaya başladıkları bir evre. Bizim ‘mikrolit’ olarak tanımladığımız bu aletler, 1 santimetre olacak kadar küçükler. Bunların da varlığıyla bu taşların insanoğlunun elinden çıktığını çarçabuk anlayabiliyoruz”

GÜNÜMÜZDEN 13 BİN YIL ÖNCESİ

Bulunan nesneleri tarihlendirmek üzere ön çalışma yaptıklarını söyleyen Dr. Akgül, “Yaptığımız ön çalışma ve karşılaştırmalar sonucunda bu aletleri ‘epipaleolitik dönem’ olarak isimlendiriyoruz. Milattan evvel yaklaşık olarak 11 bin yahut günümüzden 13 bin yıl öncesi tarihlerini düşünmek, ‘Koskarlı Mağarası’nın taş aletleri için artık mümkün. Daha kesin sonuçlar için sondaj çalışmasına ve daha ayrıntılandırılmış bir hafriyat çalışmasıyla daha ayrıntılı ve kesin bilgiler elde etmek mümkün” diye konuştu.

“İLK İNSANLARIN FAALİYETLERİNİ GÖSTERİYOR”

Mağarada buldukları kesimlerin çakmak taşı ile volkanik bir cam olan obsidyen taşından yapıldığını ve Trabzon’da obsidyen kaynağı bulunmadığı için bu taşın dışarıdan geldiğini düşündüklerini anlatan Dr. Akgül, “Bunu anlayabilmek için obsidyenleri ‘köken analizi’ olarak tabir edilen bir tahlile tabi tutuyoruz. Mağaradan seçtiğimiz 7 adet atık kesim, Kanada’ya Dr. Tristan Carter’a incelenmesi için gönderildi. Kanada’dan gelen ön sonuçlara nazaran 7 adet modülden 5 tanesi Kapadokya kökenli yani Nevşehir, Aksaray, Ürgüp civarından. 2 tanesi ise ‘Trans Kafkasya’ kökenli. ‘Trans Kafkasya’ Ermenistan, Gürcistan hatta tahminen de Kuzeydoğu Anadolu’yu da içine alacak o coğrafyadan gelmiş olabileceği ileri sürüldü. Bu demek oluyor ki insanoğlunun belirli bir hareketi var. Hareketin güzergahını ya da hangi biçimlerde gerçekleşmiş olabileceğini söylemek sıkıntı olsa da biliyoruz ki bu malzemelerden biri Kapadokya’dan, oburu Trans Kafkasya’dan olmak üzere farklı bölgelerden Trabzon’a gelmiş. Paleolitik dediğimiz ya da günümüzden 13 bin yıl evvel bu bölgede bir insan faaliyeti, insan hareketliliği kelam mevzusuymuş. Biz, ‘Koskarlı Mağarası’ndan elde ettiğimiz taş aletlerle, bölgede hiç kimsenin olmaması üzere bir önyargıyı da kırmış olduk” diye konuştu.

“TRABZON’DA YAŞAMIŞ BİRİNCİ İNSAN TOPLULUĞU”

Dr. Akgül, buldukları taş aletlerle o yıllarda bölgede yaşamış birinci insan topluluğunun izini keşfettiklerini söyleyerek, “Mağaradaki taş aletler Trabzon’da tespit edebileceğimiz birinci insan topluluğunu bize işaret ediyor. Şimdiye kadar en erkeni bu diyebiliriz fakat Koskarlı’nın tek olduğunu düşünmüyoruz ya da Koskarlı’nın milattan evvel 11 bin olmayabileceğini de göz önünde bulunduruyoruz. Orada rastgele bir hafriyata başlanabilirse tahminen daha da erken bir tarihe ulaşmak mümkün. ‘Mağara insanı’ diyebileceğimiz periyotta yaşamış bir insan topluluğuyla karşı karşıyayız. Koskarlı’da ve tahminen de bu bölgenin şimdilik birinci sakinleri. Araştırmalar devam ettikçe Trabzon bölgesinin biraz daha erken periyoda ilişkin birinci sakinlerini bulabiliriz” dedi.

“NEREDEYSE GÖBEKLİTEPE KADAR ESKİ VE ÖNEMLİ”

Dr. Akgül, ‘Koskarlı Mağarası’nda buldukları taş aletlerin, insanlık tarihinin bilinen en eski yerleşik ömür alanı ve ibadethanesi olan Göbeklitepe ile yakın tarihlerde olduğu için değerli olduğunun altını çizdi. Akgül, “Göbeklitepe tüm dünya ve Anadolu için çok değerli. Trabzon’un ‘Koskalı Mağarası’nın ehemmiyetini herkese gösterebilmek için bu kıyaslama tahminen yapılabilir. Koskarlı Mağarası ile Göbeklitepe ortasında koşullar biraz farklı fakat değerine vurgu yapmak için kullanılabilecek bir cümle olabilir. Koskarlı şu anda Trabzon bölgesinde birinci olduğu, birinci insan topluluğunu bize gösterdiği için ve nispeten Göbeklitepe’ye yakın bir tarih önerdiğimiz için bu türlü bir karşılaştırma yapabiliriz” dedi.

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

esenyurt korsan taksi korsan taksi turkuaz korsan taksi korsan taksi